Tiểu đường là một vấn đề y tế đáng báo động vì ảnh hưởng đến sức khỏe của con người trên toàn thế giới. Nếu không tích cực chữa trị bệnh có thể dẫn đến các tổn thương mạch máu, tăng nguy cơ bệnh động mạch vành, đột quỵ, mù lòa, tổn thương thần kinh, và trong những tình huống xấu nhất có thể dẫn đến hoại tử tế bào và phải cắt bỏ. Nhưng may thay hiện nay các khoa học gia trên nhiều nước tiên tiến đã nghiên cứu và chiết xuất được một số hoạt chất có trong hạt Methi, đây là một trong số ít dược thảo được WHO và nhiều quốc gia công nhận là có hoạt tính giúp hạ lượng đường trong máu rất tốt. Các nghiên cứu thực hiện trên những người tình nguyện viên đều ghi nhận tác dụng hạ đường huyết rất hữu hiệu nhất là ở những bệnh nhân bị tiểu đường không tùy thuộc vào insulin, còn gọi là tiểu đường týp 2. Các kết quả đáng khích lệ này đã được Tiến sĩ Manoj Bhat, nhà khoa học tại NCCS khi ông nghiên cứu về “Hiệu quả hạ đường huyết của hạt Methi” được công bố trên tạp chí “Phytotherapy Research” và “The British Journal of Pharmacology”.Đó cũng là một bước đột phá và mang lại tin vui cho hàng trăm triệu người bệnh tiểu đường týp 2 trên thế giới. Các nghiên cứu còn cho thấy rằng ngoài tác dụng hạ đường huyết, hạt Methi còn làm giảm được một số triệu chứng của người tiểu đường như khát nước, đi tiểu nhiều lần, yếu mệt và sụt cân. Hiện nay trên thế giới sử dụng hạt Methi rất nhiều như một loại thực phẩm hoặc gia vị vì hạt Methi mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nó được bán ở nhiều cửa hàng thực phẩm trên nhiều nước và được xem là không thể thiếu trong khẩu phần ăn hàng ngày. Các bà nội trợ cũng nên chú ý đến loại thảo dược này và nên có một ít hạt Methi trong bếp ăn của mình.
Ở Ấn độ, mọi gia đình đều sử dụng hạt Methi như một loại gia vị để làm thơm các món ăn. Dùng riêng hoặc hoặc trộn với bột cà ri. Họ còn dùng nó để chế biến bánh mì và các loại bánh nướng. Người Switzeland dùng làm hương liệu chế biến phomai. Người dân Mỹ dùng hạt methi để chế biến thực phẩm và làm gia vị cho các món canh hoặc súp. Đọt non của cây được băm nhỏ, trộn chung vào các món salad. Lá được hấp chín rồi ăn như rau. Hạt methi màu vàng có vị hơi đắng, gần như cần tây. Trong ẩm thực, tốt nhất là rang hạt methi cho khô trước khi dùng để làm mất vị đắng (tuy nhiên nếu rang quá độ, hạt sẽ mất ngon). Hạt methi cũng có thể cho nẩy mầm để làm rau mầm như giá đậu, mù tạt và ăn như salad.
Tên khoa học của hạt Methi là Trigonella faenum graecum L., thuộc họ Đậu. Theo các tài liệu nghiên cứu trong hạt Methi có chứa protein 26,2%, lipit không no 5,8%, khoáng tố 3% gồm sắt, calci, phospho, manhe, kali, natri, kẽm, đồng, mangan, vitamin gồm có vitamin C, acid folic, thiamin, riboflavin, niacin, chất xơ 3% và 44,2% là đường. Trong hạt methi còn có alcaloit trigonellin, choline, saponin, chất dầu, flavonoit và chất nhày. Đây đều là những chất có ích cho cơ thể. Theo y học cổ truyền hạt Methi có vị đắng tính ấm, có tác dụng ôn thận, tán hàn, chỉ thống, được dùng trị tạng thận hư yếu, đường huyết cao, đau dạ dày, đau ruột, chân sưng, đi lại khó khăn do ẩm thấp, suy yếu sinh lý và thiếu sữa sau sanh.
- Ngoài vai trò như cứu tinh cho người tiểu đường, hạt Methi còn được ưa chuộng do nhiều lợi ích mà nó mang lại nhưchữa rối loạn tiêu hóa, dạ dày, chống thiếu máu, hạ sốt, chống nhiễm khuẩn đường hô hấp như viêm họng, ho, viêm phổi, viêm xoang, khó thở, nhiều đờm, Mỗi ngày uống 4 tách trà hạt Methi, các triệu chứng trên sẽ được cải thiện rõ rệt.
- Chữa hơi thở và cơ thể có mùi hôi: Theo một nhà dinh dưỡng học nổi tiếng ở Anh là Lelord Kordel cho rằng chất dầu đặc biệt có trong hạt Methi đã giúp cơ thể sạch sẽ và làm cho cơ thể có mùi thơm, ở những người thường xuyên uống trà này. Chất dầu thấm sâu vào các đường và các nếp nhăn trên các màng nhày và ngấm vào các tế bào đồng thời làm cho các tuyến nhờn và bã mồ hôi được tẩy sạch do đó giúp cho các tế bào trở nên trẻ hóa và tinh sạch hơn, hơi thở thơm tho hơn.
- Trị gàu: ngâm 2 muỗng hạt methi trong nước và để qua đêm. Đến sáng hôm sau lấy hạt methi đã ngâm mềm đem nghiền nát thành một khối dẻo rồi bôi lên da đầu sau đó để yên trong 1 giờ rưỡi. Sau đó gội đầu thật sạch, gàu sẽ được điều trị tốt.
- Chữa sưng tấy và phỏng lửa: Nghiền lá rồi đắp như cao dán lên ngay chỗ sưng đau bên trong hoặc bên ngoài hoặc đắp lên chỗ phỏng, nó có tác dụng làm êm dịu và làm mát.
- Ngoài ra các nghiên cứu gần đây còn chứng minh hạt Methi còn có tác dụng bảo vệ tế bào gan chống lại các tác nhân gây hại cho gan như rượu, hóa chất, thực phẩm và giúp điều trị sạn thận rất tốt.
- Hạt methi còn được dùng để chữa suy sinh dục nam (aphrodisiac) và chữa ung thư vú.
Riêng đối với phụ nữ, hạt Methi còn có các công dụng tốt như:
- Giúp trẻ lâu nhờ trong thành phần hạt methi có chứa các chất như butylated hydroxyanisole và butylated hydroxytoluene có tác dụng chống oxy hóa tế bào. Đắp lên mặt mỗi đêm trước khi đi ngủ 30 phút rồi rửa sạch với nước ấm có tác dụng ngăn ngừa các vết thâm nám, mụn cám, tàn nhang, làm da mịn không khô ráp và khi nhìn trông như được trẻ thêm một tuổi. Giúp cơ thể thơm tho sạch sẽ
- Dưỡng tóc: bột lá bôi lên da đầu trước khi tắm, giúp tóc không rụng gãy và giữ màu tóc tự nhiên và bóng mượt. Ở Java, hạt methi được bào chế thành các chế phẩm để nuôi dưỡng tóc và mỹ phẩm làm đẹp cho phụ nữ.
- Làm đẹp: Phụ nữ Ả rập, từ Libya đến Syria ăn hạt Methi rang chín để tăng cân và giúp tạo thân hình thẩm mỹ theo trường phái Ruben (cho đến thế kỷ 19, thân hình phụ nữ được xem là đẹp cần phải phát triển, nẩy nở và đều đặn nhất là các phần hông).
- Điều kinh: giúp cho phụ nữ có cảm giác dễ chịu không đau đớn trong thời kỳ có kinh, trị huyết trắng.
- Tăng tiết sữa: hạt methi khô tán thành bột, trộn chung với bột mì và đường chế thành bánh có tên là halwa ăn một lượng nhỏ (5-10g) mỗi ngày sẽ giúp cho cơ thể trở lại bình thường nhanh chóng sau khi sanh. Hạt methi xay thô uống mỗi ngày sẽ giúp cho các bà mẹ có nhiều sữa để cho con bú.
Cách dùng cho người tiểu đường :
Dạng bột, dùng mỗi ngày 2 muỗng bột hạt hòa trong nước canh hoặc sữa. Nếu dùng dạng hạt, mỗi ngày 2 muỗng hạt methi nhai nuốt rồi uống nước, còn một cách khác là đem ngâm 2 muỗng hạt methi trong một cốc nước lạnh vào buổi tối và sáng dậy uống hết nước trong cốc.
Thuốc giúp ăn ngon miệng dưới dạng trà dược (ngâm 0,5 gram hạt Methi trong 240 ml nước lạnh trong 3 giờ, lược và hâm nóng lại, có thể thêm mật ong khi uống). Dùng ngoài trị sưng da dưới dạng bột nhão để đắp. Theo các nghiên cứu hạt Methi được sử dụng từ lâu đời để làm thực phẩm và không gây ra những phản ứng độc hại nào.
DS Lê kim Phụng